aanbod openbaar vervoer: januari 2017
milieuprestatie bussen: augustus 2016
vraag openbaar vervoer: mei 2015

maandag 18 november 2013

In en rond Utrecht rijden de schoonste bussen in 2014

De schoonste bussen zowel wat betreft emissie van broeikasgassen als fijnstof en stikstofoxiden rijden rond in Utrecht op de voet gevolgd door de gemeenten in de concessie IJsselmond (streekvervoer Flevoland, NOP en Noordwest-Overijssel).

Luchtkwaliteit
Een bus stoot CO2 en andere vervuilende stoffen uit net als een personenauto. De euronormen geven aan wat de emissie is van fijn stof (PM10) en stikstofoxide (NOx). Deze stoffen verslechteren de luchtkwaliteit.
Ov-autoriteiten zijn niet alleen verantwoordelijk voor het openbaar vervoer maar hebben ook belang bij duurzaamheidsthema’s als luchtkwaliteit en CO2. Direct via de provincie, de MRA of via het verlengd lokaal bestuur van de gemeenten binnen de metropoolregio. Veel ov-autoriteiten nemen in de concessie dan ook eisen op over deze emissies van bussen. De Europese emissiestandaard geeft aan hoeveel nieuwe bussen mogen uitstoten middels een Euro norm. Door bij te houden hoeveel bussen in een concessie rondrijden met welke emissiewaarde geeft het CROW-KpVV inzicht in de milieuprestatie van de concessie. Dit publiceert CROW- KpVV jaarlijks middels de kaart Milieuprestatie ov-bussen. De tekst in deze paragraaf is grotendeels overgenomen uit deze kaart. Daarbij zijn in dit dashboard de cijfers van een concessie toegekend aan de inliggende gemeenten.
                


Per concessiegebied is aangeven welke categorie Euro-norm de bussen hebben. Als hoofdkleur is de kleur gekozen van de meest voorkomende categorie. De kaart geeft de stand weer van voorjaar 2014. Achtpersoonsbussen zijn niet meegeteld. Lesbussen, bussen voor leerlingenvervoer en reservematerieel evenmin.
Download hier de kaart Milieuprestatie OV-bussen
De gegevens zijn afkomstig van de ov-autoriteiten. In concessies waar het wagenpark uit verschillende categorie├źn bussen bestaat, bijvoorbeeld Euro III en EEV, staan er even zoveel cirkels.


Euro VI
Vanaf 1 januari 2014 moeten alle nieuw verkochte bussen voldoen aan de nieuwe emissie-eisen zoals omschreven in de EU-verordening nr. 582/2011 van 25 mei 2011. Als de Euro VI-norm wordt vergeleken met Euro V, dan liggen de grenswaarden voor fijnstof op eenderde daarvan en voor stikstofoxides op een kwart. Nieuw is dat de verordening voorschrijft dat de uitlaatgassen permanent gemonitord worden met een analysesysteem waarmee vervolgens de finetuning in de motor wordt aangepast om te garanderen dat de emissienorm gedurende ten minste 700.000 kilometer niet wordt overschreden. Zo wordt bereikt dat Euro VI-bussen gedurende de levensduur beter aan de norm blijven voldoen dan bussen van oudere categorie├źn (door bijv. slijtage).



Broeikas en luchtkwaliteit
Naast stoffen die de luchtkwaliteit verslechteren stoot een voertuig met verbrandingsmotor ook CO2 uit. Deze stof draagt bij aan het broeikaseffect.
Op grond van de emissie van CO2, NOx en PM10 is de volgende duurzaamheidsscore per type motor/energiebron gegeven:

1,0
2,0
2,3
3,4
6,3
7,7
Euro III
Euro IV
Euro V
EEV
EuroVI
Elektrisch

Bij deze score is de rekening gehouden met de emissies per euronorm en de gemiddelde bezettingsgraad van een bus. Voor een echt goede vergelijking zijn de werkelijke reizigerskilometers nodig.
Wanneer we de bussen van een concessie wegen volgens bovenstaande tabel blijkt dat de schoonste bussen in de concessie van de regio Utrecht rondrijden, op de voet gevolgd door gemeenten in de concessie IJsselmond (streekvervoer Flevoland, NOP en Noordwest-Overijssel):

Top 15 gemeenten met de schoonste bussen
1
Bunnik
4,94
2
De Bilt
4,94
3
Houten
4,94
4
Ijsselstein
4,94
5
Nieuwegein
4,94
6
Vianen
4,94
7
Zeist
4,94
8
Utrecht
4,94
9
Kampen
4,91
10
Steenwijkerland
4,91
11
Zwartewaterland
4,91
12
Noordoostpolder
4,91
13
Dronten
4,91
14
Zeewolde
4,91
15
Urk
4,91





Bezettingsgraad
Hoewel een schone bus meer uitstoot dan een personenauto, zitten er gemiddeld ook meer mensen in. Per reizigerskilometer kan de fijnstof- en CO2-emissie van bus daarom al snel lager zijn dan van een auto.
Hoeveel reizigers moeten er in een bus zitten om tot een vergelijkbare fijn stof- en NOx -emissie per reiziger te komen als een personenauto? De relevante cijfers zijn in het STREAM rapport te vinden:


Tabel 4 Emissiekentallen per reizigersskilometer voor schone en zuinige personenauto’s
bez
TTW**-emissies (g/rkm)
WTT**-emissies (g/rkm)
Voertuigtype
(rzg)
CO2-eq.
NOx
PMv
PMsl
CO2-eq.
NOx
PM10
Personenauto
Benzine Euro 5
1,39
127
0,015
0,0017
0,012
26
0,082
0,010
Benzine Euro 6
1,39
127
0,015
0,0017
0,011
26
0,082
0,010
Benzine hybride
1,39
102
0,015
0,0017
0,012
21
0,065
0,008
Benzine plug-in hybride
1,39
63
0,009
0,0011
0,012
42
0,078
0,006
Bioethanol (E85)
1,39
30
0,017
0,0020
0,012
18-145 (58*)
0,241
0,043
Diesel Euro 5
1,39
113
0,415
0,0032
0,012
27
0,050
0,005
Diesel Euro 6
1,39
113
0,273
0,0032
0,011
27
0,050
0,005
Diesel hybride
1,39
91
0,415
0,0032
0,012
22
0,040
0,004
Biodiesel Euro 5 (B100)
1,39
1
0,519
0,0019
0,012
13-179 (148*)
0,078
0,013
Elektrisch
1,39
0
0
0
0,012
77
0,099
0,004
CNG
1,39
111
0,035
0,0017
0,012
25
0,061
0,004
Bio-CNG
1,39
4
0,035
0,0017
0,012
-132-77 (50*)
0,031
0,002
Waterstof
1,39
0
0
0
0,012
6-413 (91*)
0,116
0,016

* Voor CO2-eq. bestaat een grote bandbreedte. Dit is een schatting van de middenwaarde,
** Tank To Wheel (TTW) Well To Tank (WTT)

Bron: STREAM personenvervoer 2014

Tabel 5 Emissiekentallen per reizigersskilometer voor schone en zuinige ov-bussen

Voertuigtype
bez
(rzg)
TTW**-emissies (g/rkm)
WTT**-emissies (g/rkm)
CO2-eq.
NOx
PMv
PMsl
CO2-eq.
NOx
PM10
OV-bus
Euro 3
9,0
114
1,07
0,019
0,009
27
0,05
0,005
Euro 5
9,0
114
0,45
0,009
0,009
27
0,05
0,005
EEV diesel
9,0
114
0,44
0,003
0,009
27
0,05
0,005
EEV aardgas stoichiometrisch
9,0
115
0,22
0,004
0,009
26
0,06
0,004
Bio-CNG
9,0
5
0,22
0,004
0,009
-137-80 (51*)
0,03
0,002
Dieselhybride
9,0
97
0,44
0,003
0,009
23
0,04
0,005
Elektrisch
9,0
0
0,00
0,000
0,010
116
0,15
0,006


* Voor CO2-eq. bestaat een grote bandbreedte. Dit is een schatting van de middenwaarde,
** Tank To Wheel (TTW) Well To Tank (WTT)


Voor de luchtkwaliteit (PM en NOx) is vooral de TTW emissie (‘wat er uit de uitlaat komt’) belangrijk omdat die direct op straat plaatsvindt. Voor het broeikaseffect (CO2) zijn de WTT (de emissie als gevolg van delven, productie, vervoer en distributie) en de TTW even belangrijk. Bij de tabellen is uitgegaan van een gemiddelde bezettingsgraad van 9 personen voor een ov-bus en 1,39 personen in een personenauto. Hiervan uitgaande blijkt dat de fijnstof en stikstofoxide emissies per reizigerskilometer van een benzine euro 5/6 personenauto lager is dan voor een diesel euro 3/5 ov-bus (zie de oranje cellen). De CO2 emissie is bij de bus lager (zie groene cellen). Bij de euro 5 norm is de totale emissie fijn stof ongeveer vergelijkbaar, maar een euro 5 bus stoot ongeveer 30 keer meer NOx uit per reizigerskilometer dan een euro 5 benzine personenauto. Bij de CO2 emissie zijn hybride personenauto’s meestal beter dan een bus; benzine hybride auto’s scoren ook bij NOx beter.

Uit deze vergelijkingen blijkt dat een bus niet vanzelfsprekend bijdraagt aan een gezondere leefomgeving, zeker waar bussen in stadscentra rijden en de emissie dicht bij voetgangers en fietsers plaatsvindt.
Een modal shift van auto naar bus met als het doel het beperken van de emissie werpt pas vruchten af als er gemiddeld genoeg personen in deze bus zitten. Hoeveel personen hangt af van het voertuigtype (euronorm) en de emissie waar je het meeste belang aan hecht: CO2, fijn stof of NOx. Hierbij is het belangrijk om te beseffen dat het om normen gaat. Wetenschappers zijn het inmiddels eens dat voor de gezondheidseffecten van het verkeer fijn stof geen goede indicator is. NO2 zegt al meer, maar de roetindicator is beter (zie het dashboard gezondheid en het dashboard schone lucht).

De belangrijkste kenmerken per gemeente (Aa en Hunze - Losser) vindt u hier:
.
De belangrijkste cijfers voor de gemeenten Maasdonk tot Zwolle vindt u hier:
U vindt alle cijfers in het databestand bij de dashboards

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen